De NRK heeft Prinsjesdag op de voet gevolgd en de belangrijkste ontwikkelingen voor haar leden op een rij gezet. Tijdens de presentatie van de plannen voor 2027 werd duidelijk wat ondernemers in Nederland en in het bijzonder de rubber- en kunststofindustrie het komend jaar te wachten staat. Het kabinet zet in op economische groei, innovatie en minder regeldruk. Voor de circulaire kunststofketen bevat de Miljoenennota echter ook een tegenvaller: de afvalstoffenheffing stijgt, waardoor de kosten voor kunststofrecyclers verder oplopen.

Erg concreet ging het in de troonrede niet over ondernemers of de rubber- en kunststofindustrie. De (maak)industrie in Nederland kwam in de toespraak van de koning nauwelijks aan bod. Wel was er in de troonrede aandacht voor de toenemende regeldruk waarmee bedrijven te maken krijgen, het kabinet wil hier nu echt mee aan de slag gaan.

Stijgende kosten voor recyclers
Het kabinet wil op termijn de afvalstoffenheffing verhogen. Hoewel deze verhoging minder hoog is dan eerder werd voorgenomen, zorgt deze stijging alsnog voor toenemende kosten voor Nederlandse kunststofrecyclers. Het afvoeren van het residu dat er na het recyclen overblijft gaat namelijk meer kosten. Dat zet recyclers in Nederland verder onder druk.

Matthijs Veerman, covoorzitter van NRK Recycling: ‘In zijn algemeenheid is het belangrijk dat we voorkomen dat waardevolle kunststof afvalstromen worden verbrand en dat de koolstof behouden blijft voor mechanische of chemische recycling. Een afvalstoffenheffing kan stimuleren tot betere sortering van kunststoffen uit uitval. Een veel grotere uitdaging op de korte termijn is de kostencompetitiviteit van Nederlandse kunststofrecyclers. In een globale markt voor kunststof recyclaat heeft de Nederlandse kunststofrecycler het moeilijk om competitief te zijn op basis van energiekosten, arbeidskosten en overige kosten voortvloeiende uit de alsmaar toenemende regeldruk.’

‘Het verhogen van de kosten voor afvalstoffen die vrijkomen tijdens het sorteer- en recycleproces, maakt de Nederlandse recycler nog minder competitief. Minder competitief betekent minder vraag naar Nederlands recyclaat en daarmee wordt het bestaansrecht van de Nederlandse kunststof recycler verder aangetast. Wij zouden graag zien dat de overheid bijdraagt aan een competitief ondernemersklimaat voor de circulaire kunststofindustrie, bijvoorbeeld door recyclers ook toegang te geven tot korting op de energiebelasting en door vanuit overheidsinkoop zelf vragende partij naar recyclaat te worden’, aldus Veerman.

‘Made in Europe’ essentieel
Algemeen directeur van de NRK Harold de Graaf ziet positieve punten in de plannen van het kabinet, maar heeft ook zorgen: ‘Tot aan de implementatie van de verschillende Europese normeringen, zoals onder meer de PPWR, is er ter overbrugging van de tussenliggende periode ondersteuning nodig van Nederlandse kunststofrecyclers in de operationele kosten en/of van de onrendabele top. Het is wel positief om te zien dat het kabinet veel extra budget vrijmaakt voor onder meer innovatie.’

De Graaf vervolgt: ‘Nederland moet (in Europees verband) werken aan stimulering van de industrie, die leidt tot productieverhoging in ons land en de Europese Unie. We moeten minder afhankelijk worden van de rest van de wereld en daarom inzetten op ‘made in Europe’, daar helpen nieuwe lasten voor bijvoorbeeld kunststofrecyclers niet bij’.

‘Prioriteiten van de overheid zouden juist moeten zijn: publieke inkoop op korte termijn, voorspelbare Europese verplichtingen en bescherming tegen oneerlijke concurrentie van buiten Europa. Bij import moet bijvoorbeeld niet alleen worden gekeken naar compliance van recyclaat, maar ook op compliance van importproducten die recyclaat (zeggen te) bevatten. Het recent verschenen rapport van de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid was hier glashelder over. Het is goed om te zien dat het kabinet hier aandacht voor heeft, maar de tijd begint te dringen’, aldus de Graaf.

Regeldruk verpakkingen
Hoewel het kabinet inzet op vermindering van regeldruk, ontbreekt in de Miljoenennota een gerichte aanpak voor de stapeling van Europese en nationale verplichtingen waarmee onder meer verpakkingsproducenten worden geconfronteerd. Voorzitter NRK Verpakkingen Rob Verhagen reageert: ‘Als NRK Verpakkingen juichen we gestandaardiseerde Europese regelgeving toe. In de zeer uitdagende Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) zijn er heel veel doelen gedefinieerd, waaronder eisen aan recycleerbaarheid en de inzet van recyclaat. Maar met de stapeling van regels en administratiedruk maken we het voor Nederlandse ondernemers lastiger en geven we de Chinese import nog meer concurrentievoordeel. Het jaarrapport van de ILT is duidelijk: tussen de 85 en 95% van de artikelen van Aziatische webwinkels voldoet niet aan de warenwet, 80% heeft een te hoog loodgehalte. Daar wordt niet op gehandhaafd, de grote vraag is of dat nu wél gaat gebeuren.’

Onzeker welke plannen het halen
Hoewel de plannen die op Prinsjesdag worden gepresenteerd richting geven aan het kabinetsbeleid voor de komende periode, blijft onzeker in hoeverre deze daadwerkelijk zullen worden uitgevoerd. De komende periode gaan de Tweede en Eerste Kamer met elkaar in debat over de plannen. Het minderheidskabinet moet in deze debatten op zoek naar steun van de andere partijen. Het kan dus zijn dat de uiteindelijke beleidsmaatregelen er anders uit zullen zien dan de plannen die op Prinsjesdag zijn gepresenteerd. De NRK blijft deze ontwikkelingen uiteraard nauwgezet volgen.