Home > Onderwerpen > Onderwerp
Draagtassen

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu houdt een internetconsultatie over de ‘Ontwerpregeling verbod gratis verstrekken plastic draagtas’. Download hier het bezwaar van NRK Verpakkingen.

Draagtassen van plastic hebben de laagste milieu-impact. Dat blijkt uit het project ‘Vermindering draagtassen in het winkelkanaal’, waarvan het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) op 23 januari 2015 het eindrapport publiceerde. De bevindingen liggen in lijn met eerder uitgevoerde levenscyclusanalyses.

  • Plastic (kunststof) laagste milieu-impact

In de materiaalstudie heeft TNO twintig verschillende draagtassen vergeleken. Dat betreft twaalf materialen die veel voorkomen in draagtassen, en drie verschillende formaten: de hemdtas (dun plastic tasje), de middelgrote tas en de big shopper.
In het onderzoek is de milieu-impact van de materialen onderzocht tijdens het productieproces, het logistieke proces, het daadwerkelijke gebruik en de afvalfase. Bij de hemdtas is er vanuit gegaan dat het eenmalig wordt gebruikt. Bij de middelgrote tas en de big shopper hebben de onderzoekers meermalig gebruik aangehouden.

Uit de materiaalstudie blijkt dat tassen van gerecycled materiaal een lagere milieu-impact hebben dan tassen van nieuw materiaal.

  • De milieu-impact bij middelgrote tassen is het laagst als ze zijn gemaakt van de kunststofmaterialen PET, gerecycled LDPE en LDPE.
  • Bij big shoppers hebben de tassen van gerecycled PP, PP en PET de laagste milieu-impact.
  • Hemdtassen met de laagste milieu-impact worden gemaakt van HDPE en bioplastics. Omdat de hemdtassen zo dun zijn, kunnen ze nu nog niet van gerecycled materiaal worden gemaakt.

(bron grafieken: KIDV-rapport)

Van de onderzochte tassen is de plastic tas qua milieu-impact de beste keuze. Al helemaal als de tas vaker wordt gebruikt (meermalig), is gemaakt van gerecycled plastic en uiteindelijk wordt ingezameld voor recycling.

  • Kracht van kunststof

Kunststof kom je overal tegen. Het wordt bijv. gebruikt in auto’s, airbags, kleding, computers, sportschoenen, protheses, ski’s, vliegtuigen, etc. Van kunststof worden verpakkingen gemaakt, maar het materiaal ondersteunt ook andere verpakkingsmaterialen.

  • Zo worden glazen flessen vaak afgesloten met een kunststofdop of met een metalen kroonkurk die aan de binnenzijde is voorzien van een kunststoflaagje voor de afdichting.
  • Kartonnen dozen worden meestal dichtgemaakt met behulp van plakband: een kunststoffolie voorzien van lijm.
  • Drankenkartons hebben aan de binnenkant een kunststoflaagje (polyetheen) en in een aantal gevallen een (afsluitbare) kunststof schenktuit.
  • Blikjes met voedingsmiddelen hebben aan de binnenkant een kunststofcoating.

De kracht van kunststof ligt in een combinatie van eigenschappen, waaronder: sterk, licht en grote ontwerpvrijheid. Het materiaal heeft producten mogelijk gemaakt, die voorheen niet konden worden gerealiseerd. Denk aan hightech-producten als chips en smartphones, maar ook aan de ontwikkeling van zonnepanelen. De kunststofindustrie innoveert continu om nieuwe oplossingen mogelijk te maken.

  • Kampioen in preventie

In verpakkingen is kunststof kampioen in preventie. Kunststofverpakkingen beslaan maar 17% van het totale Europese verpakkingsgewicht, terwijl 50% van alle verpakte producten in Europa in plastic wordt verpakt. Met weinig materiaal kan dus veel worden verpakt. Om 100 gram gewicht te verpakken, is er gemiddeld maar 3,1 gram plastic nodig. Dat spaart het milieu direct uit.

Daarnaast voorkomen kunststofverpakkingen verspilling van voedsel. Neem bijvoorbeeld draagtassen die de producten beschermen die ze vervoeren. De tassen voorkomen verspilling en maken het gebruik van dunnere verpakkingen voor verpakte producten mogelijk. Een ander voorbeeld is de folie om de komkommer. Het zorgt dat de komkommer langer houdbaar is en is beschermd tegen beschadiging, waardoor er minder komkommers worden weggegooid. Ter vergelijking: Voor de teelt en de distributie van een kaskomkommer is ongeveer een halve kilo benzine nodig, voor de kunststoffolie een paar gram.

  • Voorkomen van zwerfafval

Al diverse malen is aangetoond dat plastic de laagste milieudruk geeft. Die prestatie staat in schril contrast met de publieke opinie. Waarschijnlijk wordt dit veroorzaakt door de zichtbaarheid van plastic tassen in het zwerfafval.

Om het aantal lichtgewicht tasjes (dunner dan 50 µ, meestal hemdtasjes) in Europa aan banden te leggen, zijn hier doelstellingen voor afgesproken: In 2019 mag in Europa jaarlijks tot 90 lichtgewicht tasjes per persoon worden gebruikt en in 2025 moet dat zijn teruggebracht tot 40 lichtgewicht tasjes. In 2010 zat Nederland op 71 lichtgewicht tasjes per persoon.
Op 4 december 2014 kondigde staatssecretaris Wilma Mansveld (Ministerie van I&M) in de Tweede Kamer aan, dat ze wil dat plastic tasjes niet langer gratis worden weggegeven. 

De kunststof verpakkingsindustrie is voorstander van het aanpakken van zwerfafval. Diverse kunststofbedrijven werken mee aan onderzoeksprojecten en/of pilots om zwerfafval uit de natuur te halen. Het vragen van een vergoeding voor een tas is ook een goede optie, evenals het zelf meenemen van een tas en het stimuleren van inzameling van tasjes (aanleren van goed weggooigedrag). Op dit punt zijn in Nederland al belangrijke stappen gezet.

  • Eerdere acties in Nederland

In Nederland is al eerder actie ondernomen, wat blijkt uit het gemiddelde van 71 lichtgewicht tasjes per Nederlander in 2010. Anders dan in veel andere landen verstrekken supermarkten in Nederland geen gratis hemdtasjes meer bij de kassa. In 2010 lag het Europese gemiddelde op 198 lichtgewicht tasjes per persoon per jaar. Koplopers waren Polen, Portugal en Slowakije met 466 lichtgewicht tasjes per persoon per jaar.

Bewustwording is ook van belang. Zo worden in Nederland plastic tassen al meerdere malen gebruikt. Tijdens de pilotstudie ‘Mag het een tasje minder zijn?’, gaf 88% van de ondervraagde mensen aan dat ze een kunststoftas meer dan één keer gebruiken. Ze worden vaker gebruikt als draagtas en kunnen uiteindelijk nog dienst doen als afvalzak.

Tot slot is er de bewustwording ten aanzien van het weggooigedrag. In Nederland is er een goede infrastructuur voor de inzameling van plastic verpakkingen en draagtassen. Plastics Heroes heeft ervoor gezorgd dat consumenten hun plastic verpakkingsafval in groten getale gescheiden aanbieden voor recycling.

  • Aanbevelingen KIDV

In de pilotstudie ´Mag het een tasje minder zijn?’ is onderzocht welke maatregelen het gedrag beïnvloeden. Toen winkeliers in de pilot vroegen “Kan het zo mee?” en mensen moesten betalen voor een tasje, bleek het aantal tasjes te dalen met 48-77%. Het voorstel van staatssecretaris Mansveld (Ministerie van I&M) om plastic tasjes niet langer gratis weg te geven, zal dan ook effect sorteren.

De samenhangende aanbevelingen van het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) versterken verder het juiste gebruik van draagtassen:

  1. Reduceer de uitgifte van het aantal draagtassen;
  2. Stimuleer hergebruik van draagtassen;
  3. Optimaliseer het assortiment aan draagtassen door te kiezen voor draagtassen met de minste milieudruk;
  4. Stimuleer het juiste weggooigedrag van draagtassen aan het eind van de levensfase.

Als deze samenhangende aanbevelingen van het KIDV landelijk worden doorgevoerd, zit Nederland zo op de Europese doelstelling.

De tasjeswijzer van het KIDV ondersteunt dat advies, evenals hun animatiefilmpjes Winkelen met minder tassen en Minder tassen aan klanten meegeven.

Snel naar
Er zijn op dit moment geen links om weer te geven.